Dyrektywa Right to Repair obowiązuje w UE od 31 lipca 2026 r. Sprawdź, co dokładnie zmienia, jak wygląda wdrożenie w Polsce (projekt UC154) i czy serwisanci AGD będą mieli więcej pracy.

31 lipca 2026 roku w całej Unii Europejskiej weszła w stosowanie dyrektywa Right to Repair (R2R) – prawo do naprawy. To jedna z najważniejszych regulacji konsumenckich ostatnich lat, która ma odwrócić model „kup, zużyj, wyrzuć” na rzecz naprawy sprzętu. W artykule wyjaśniamy, co dokładnie zmienia dyrektywa, jak wygląda jej wdrożenie w Polsce oraz co to oznacza dla osób pracujących w serwisie AGD.

Czym jest dyrektywa Right to Repair (UE 2024/1799)

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1799 z 13 czerwca 2024 r. wprowadza wspólne dla całej Unii zasady promujące naprawę towarów. To pierwsza tak kompleksowa regulacja, która stawia naprawę sprzętu na równi z jego wymianą, a w wielu sytuacjach nakazuje traktować ją priorytetowo.

Dlaczego UE wprowadza prawo do naprawy?

Skala problemu, który dyrektywa ma rozwiązać, jest ogromna. Według danych Komisji Europejskiej:

  • przedwczesne wyrzucanie sprzętu nadającego się do naprawy generuje w UE 35 mln ton elektroodpadów rocznie,
  • towarzyszy temu zużycie blisko 30 mln ton surowców,
  • oraz emisja ponad 260 mln ton gazów cieplarnianych rocznie.

Jednocześnie Komisja Europejska szacuje, że rozwój rynku napraw, będący efektem nowych przepisów, może przynieść europejskiej gospodarce dodatkowe 4,8 mld euro rocznie.

Jakich produktów dotyczy dyrektywa R2R?

Regulacja obejmuje na razie listę wskazaną w załączniku II do dyrektywy:

  • pralki i suszarki,
  • zmywarki,
  • odkurzacze,
  • telefony komórkowe i tablety,
  • urządzenia chłodnicze,
  • wyświetlacze elektroniczne,
  • serwery,
  • rowery i skutery elektryczne.

Lista nie jest zamknięta. W Polsce katalog zostanie dodatkowo poszerzony o miejscowe ogrzewacze pomieszczeń, zgodnie z dyrektywą delegowaną Komisji (UE) 2026/74.

Najważniejsze zmiany dla konsumentów i serwisów

Prawo do żądania naprawy po gwarancji

Konsument może zażądać od producenta naprawy produktu technicznie możliwego do naprawy, nawet po upływie okresu gwarancyjnego. Jeśli naprawa nie jest bezpłatna, musi zostać wykonana w rozsądnym terminie i po rozsądnej cenie, uwzględniającej m.in. koszty pracy, części zamiennych oraz zwyczajową marżę serwisu.

Obowiązkowy dostęp do części i dokumentacji

Producenci muszą zapewnić dostęp do części zamiennych, narzędzi i informacji serwisowych przez wiele lat po wprowadzeniu produktu na rynek, także podmiotom niezależnym od autoryzowanej sieci serwisowej. To kluczowa zmiana dla niezależnych warsztatów, które dotąd bywały ograniczane brakiem oryginalnych części lub instrukcji.

Priorytet naprawy w okresie gwarancji

Jeśli naprawa i wymiana są tak samo możliwe, sprzedawca ma obowiązek poinformować klienta, że opcja naprawy jest preferowana.

Dodatkowy rok ochrony po naprawie

Wybór naprawy zamiast wymiany wydłuża okres odpowiedzialności sprzedawcy o co najmniej 12 miesięcy od dnia dokonania naprawy.

Europejska platforma wyszukiwania serwisów

Docelowo ma powstać ogólnoeuropejski serwis wyszukiwania punktów naprawczych:

  • wspólny interfejs planowany jest na 31 lipca 2027 r.,
  • pełna funkcjonalność systemu na 1 stycznia 2028 r.

Prawo do naprawy w Polsce: dyrektywa już obowiązuje, ustawa jeszcze nie

To najważniejszy niuans, o którym warto wiedzieć prowadząc działalność serwisową w Polsce. Termin transpozycji dyrektywy R2R do prawa krajowego, zgodnie z jej art. 22 ust. 1, upłynął 31 lipca 2026 roku, ale Polska go nie dotrzymała.

Projekt nowelizacji ustawy o prawach konsumenta oraz niektórych innych ustaw, oznaczony w wykazie prac Rady Ministrów jako UC154, przygotowany przez UOKiK, wciąż jest na etapie prac legislacyjnych:

  • 12 maja 2026 r. – projekt trafił do konsultacji publicznych,
  • do początku lipca 2026 r. trwało zbieranie opinii ekspertów i organizacji branżowych,
  • III kwartał 2026 r. – planowane przyjęcie projektu przez Radę Ministrów,
  • ustawa wejdzie w życie 14 dni po ogłoszeniu.

Co oznacza luka transpozycyjna dla serwisów?

Przez pewien czas funkcjonujemy w tzw. luce transpozycyjnej: dyrektywa unijna formalnie obowiązuje, ale konkretne przepisy krajowe, w tym dodatkowy rok rękojmi po naprawie czy nowy obowiązek informacyjny dla sprzedawców, nie są jeszcze zapisane w polskim prawie.

Czy serwisanci AGD będą mieli więcej pracy po wejściu R2R?

To pytanie najbardziej interesuje branżę, ale odpowiedź nie jest jednoznaczna.

Argumenty za wzrostem zapotrzebowania na serwisantów

  • Dyrektywa wprost premiuje naprawę nad wymianą – więcej konsumentów, zamiast wyrzucać sprzęt, będzie szukać serwisu.
  • Obowiązkowy dostęp do części zamiennych i dokumentacji ułatwi pracę niezależnym serwisom, dotąd ograniczanym przez producentów.
  • Rynek napraw ma rosnąć – dodatkowe 4,8 mld euro rocznie dla gospodarki UE przekłada się na realny wzrost liczby zleceń.

Ryzyka i czynniki studzące entuzjazm

  • Większa dostępność części i dokumentacji obniża barierę wejścia dla nowych graczy – to oznacza więcej konkurencji, także mniej doświadczonych podmiotów, co może wywierać presję cenową.
  • Producenci mogą projektować urządzenia formalnie „naprawialne”, ale praktycznie skomplikowane technicznie (np. moduły klejone) – dostępność części nie gwarantuje, że naprawa będzie prosta lub opłacalna.
  • Do czasu pełnego wdrożenia ustawy w Polsce serwisy działają w niepewności prawnej.

Wniosek dla branży serwisowej

Krótkoterminowo należy spodziewać się raczej stabilizacji niż gwałtownego skoku liczby zleceń – zmiana popytu konsumenckiego potrzebuje czasu, a polskie przepisy wykonawcze wciąż nie są gotowe.

W perspektywie 2-3 lat, wraz z pełnym wdrożeniem ustawy UC154 i uruchomieniem europejskiej platformy napraw (2027–2028), można jednak realnie oczekiwać wzrostu liczby zleceń serwisowych, przy jednoczesnym wzroście konkurencji ze strony nowych, niezależnych warsztatów.

Co warto zrobić już teraz: checklista dla firm serwisowych?

  1. Śledź postępy prac nad projektem UC154 i przygotuj się na nowe obowiązki informacyjne wobec klientów.
  2. Zweryfikuj dostęp do części zamiennych i dokumentacji technicznej dla produktów z załącznika II dyrektywy (AGD, elektronika, rowery elektryczne).
  3. Przeszkol zespół obsługi reklamacji w zakresie nowych zasad (wybór naprawa/wymiana, wydłużona odpowiedzialność).
  4. Zarejestruj się wcześnie w krajowej sekcji przyszłej europejskiej platformy napraw, gdy tylko będzie dostępna – to darmowy kanał dotarcia do klientów..

Źródła: dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1799; Komisja Europejska; UOKiK; Kancelaria Prezesa Rady Ministrów (projekt UC154); rp.pl, money.pl, gazetaprawna.pl, prokonsumencki.pl.