Ten artykuł jest dla techników serwisowych zatrudnionych na etacie lub umowie cywilnoprawnej, którzy zastanawiają się nad dorabianiem na boku: prywatnymi zleceniami, naprawami dla znajomych czy drobną działalnością usługową. Sprawdzamy, co na to polskie prawo. Czy pracodawca może tego zabronić, kiedy wystarczy działalność nierejestrowana, a kiedy trzeba założyć firmę.

Najważniejsze informacje:

  • Pracodawca co do zasady nie może zakazać dorabiania poza godzinami pracy, wynika to wprost z art. 26(1) Kodeksu pracy, obowiązującego od 26 kwietnia 2023 r.
  • Bez rejestracji firmy można legalnie zarabiać do 10 813,50 zł przychodu na kwartał (działalność nierejestrowana, limit 225% minimalnego wynagrodzenia w 2026 r.).
  • Praca na etacie nie wyklucza działalności nierejestrowanej – to dwa niezależne tytuły.
  • Prowadzenie uproszczonej ewidencji sprzedaży jest obowiązkowe nawet bez rejestracji firmy – bez niej trudno udowodnić, że mieścisz się w limicie.
  • Standardowe OC prywatne zwykle nie chroni przy szkodach wyrządzonych w ramach jakiejkolwiek działalności zarobkowej – warto mieć osobną polisę.
  • Umowa zlecenie jako dodatkowe źródło dochodu przy etacie oskładkowana jest tylko składką zdrowotną (o ile z etatu masz podstawę wymiaru minimum 4806 zł).

Czy pracodawca może zabronić dorabiania?

To pytanie, które pada najczęściej i od 2023 roku ma jasną odpowiedź w Kodeksie pracy.

Art. 26(1) k.p. – swoboda dodatkowego zatrudnienia

Nowelizacja Kodeksu pracy, która weszła w życie 26 kwietnia 2023 r. (implementacja unijnej dyrektywy 2019/1152), wprowadziła zasadę: pracodawca nie może zakazać pracownikowi jednoczesnego pozostawania w stosunku pracy z innym pracodawcą ani prowadzenia działalności gospodarczej czy współpracy na podstawie umowy cywilnoprawnej (B2B). Dotyczy to również działalności nierejestrowanej.

Warunek: dodatkowa aktywność musi odbywać się poza harmonogramem czasu pracy ustalonym u głównego pracodawcy. Sam fakt informowania pracodawcy o dorabianiu (lub jego brak) nie może być podstawą do negatywnych konsekwencji, np. wypowiedzenia umowy.

Wyjątek: odrębna umowa o zakazie konkurencji

Ograniczenie jest możliwe, ale tylko w konkretnym przypadku, gdy strony podpiszą odrębną umowę o zakazie konkurencji (art. 101(1) k.p.), zwykle zastrzeżoną dla pracowników mających dostęp do szczególnie ważnych informacji dla pracodawcy. Taka umowa:

  • musi mieć formę pisemną (inaczej jest nieważna),
  • musi precyzyjnie określać zakres działalności uznawanej za konkurencyjną,
  • nie może być sformułowana tak szeroko, że w praktyce uniemożliwia jakiekolwiek dorabianie.

W praktyce: jeśli Twoja umowa o pracę nie zawiera odrębnej klauzuli o zakazie konkurencji, masz prawo dorabiać w czasie wolnym – również jako serwisant przyjmujący prywatne zlecenia. Jeśli taka klauzula istnieje, sprawdź jej dokładny zakres – dotyczy on zwykle działalności bezpośrednio konkurencyjnej wobec pracodawcy, a nie każdej dodatkowej pracy zarobkowej.

Czego nie wolno? Zasoby pracodawcy to nie Twoje narzędzia do prywatnych zleceń

Prawo do dorabiania po godzinach nie oznacza dowolności w sposobie jego wykonywania. Całkowicie zabronione jest angażowanie w prywatne zlecenia mienia pracodawcy: wykonywanie napraw w godzinach pracy, korzystanie ze służbowego samochodu czy firmowych narzędzi diagnostycznych, a także kontaktowanie się z klientami z bazy pracodawcy w celu zaoferowania im własnych usług.

Działalność nierejestrowana: najprostsza droga do legalnego dorabiania

To rozwiązanie pozwala świadczyć usługi bez zakładania firmy w CEIDG i bez składek ZUS z tego tytułu.

Od 1 stycznia 2026 r. limit liczony jest kwartalnie, a nie miesięcznie jak wcześniej. Wynosi 225% minimalnego wynagrodzenia:

  • minimalne wynagrodzenie w 2026 r.: 4806 zł brutto,
  • limit kwartalny: 10 813,50 zł przychodu należnego (nie dochodu – liczy się każda wystawiona kwota, niezależnie od kosztów),
  • w skali roku daje to możliwość osiągnięcia ok. 43–44 tys. zł przychodu, o ile w żadnym kwartale nie zostanie przekroczony próg.

Zmiana na system kwartalny jest korzystna dla osób, które dorabiają nieregularnie, np. więcej zleceń w jednym miesiącu nie musi automatycznie oznaczać przekroczenia limitu, o ile cały kwartał się w nim zmieści.

Warunki, które trzeba spełnić

  • w ciągu ostatnich 60 miesięcy nie mogłeś prowadzić zarejestrowanej działalności gospodarczej,
  • działalność nierejestrowana nie może dotyczyć branż regulowanych, wymagających koncesji lub wpisu do rejestru działalności regulowanej,
  • nadal obowiązują Cię przepisy o PIT (przychód trzeba wykazać w rocznym zeznaniu), a w niektórych przypadkach o VAT i kasach fiskalnych,
  • przekroczenie limitu w danym kwartale rodzi obowiązek rejestracji firmy – zwykle w ciągu 7 dni od przekroczenia progu.

Obowiązek prowadzenia ewidencji sprzedaży

Mimo braku rejestracji w CEIDG, przepisy wymagają prowadzenia uproszczonej ewidencji sprzedaży. Najpóźniej w dniu uzyskania przychodu należy odnotować w niej datę oraz kwotę wpłaty.

To nie formalność do pominięcia – bez tego dokumentu trudno samodzielnie kontrolować, czy nie przekraczasz limitu kwartalnego 10 813,50 zł, a w razie kontroli skarbowej brak ewidencji jest traktowany jako poważne uchybienie, niezależnie od tego, czy faktycznie mieściłeś się w limicie.

Jak rozliczyć to w rocznym PIT?

Dochody z działalności nierejestrowanej wykazuje się w rocznym zeznaniu PIT-36, w kategorii „inne źródła”, i opodatkowuje według skali podatkowej (12% i 32%).

A jeśli klient chce fakturę albo umowę zlecenie?

Działalność nierejestrowana pozwala wystawiać rachunki, ale nie faktury VAT (chyba że dobrowolnie zarejestrujesz się jako czynny podatnik VAT, co jest rzadko opłacalne przy takiej skali). Dla jednorazowych czy okazjonalnych zleceń od firm częściej stosuje się umowę zlecenie lub umowę o dzieło.

Umowa zlecenie a etat: zasady ZUS w 2026 roku

Kluczowa kwota to minimalne wynagrodzenie 4806 zł brutto:

  • jeśli z etatu masz podstawę wymiaru składek co najmniej 4806 zł brutto, z dodatkowej umowy zlecenia obowiązkowa jest tylko składka zdrowotna – składki emerytalna i rentowa są dobrowolne,
  • jeśli zarabiasz na etacie mniej niż minimalne wynagrodzenie, umowa zlecenie może podlegać pełnemu oskładkowaniu – warto to sprawdzić przed podpisaniem umowy,
  • minimalna stawka godzinowa na umowie zlecenia w 2026 r. wynosi 31,40 zł brutto.

W praktyce: serwisant zatrudniony na pełen etat z pensją powyżej płacy minimalnej, biorący dodatkowe zlecenie naprawcze na umowę zlecenie, zapłaci z niej głównie składkę zdrowotną (9%) i zaliczkę na PIT, a nie pełny ZUS.

Ryzyko, o którym łatwo zapomnieć: odpowiedzialność za szkodę i jakość naprawy

Dorabianie bez firmy nie zwalnia z odpowiedzialności za skutki swojej pracy – ani wobec klienta, ani finansowo.

Ubezpieczenie OC – prywatne nie wystarczy

Serwisant pracuje na kosztownym sprzęcie, często w cudzym domu, gdzie ryzyko błędu bywa kosztowne: złamana płyta indukcyjna warta kilka tysięcy złotych czy zalane mieszkanie podczas wymiany pompy w pralce to realne zagrożenia finansowe, nie teoretyczne.

Standardowe ubezpieczenie OC w życiu prywatnym zazwyczaj nie obejmuje szkód wyrządzonych w ramach jakiejkolwiek działalności zarobkowej – także tej nierejestrowanej. Warto poszukać dedykowanej polisy OC dla mikro-usług, zanim przyjmiesz pierwsze płatne zlecenie u klienta.

Odpowiedzialność cywilna i rękojmia za wykonaną usługę

Każda prywatna naprawa niezależnie od formy, w jakiej ją wykonujesz, wiąże się z odpowiedzialnością cywilnoprawną za jakość usługi. Jeśli naprawiony sprzęt ulegnie awarii z powodu błędu serwisanta, klient ma prawo domagać się reklamacji, poprawy usługi lub zwrotu kosztów na zasadach ogólnych Kodeksu cywilnego.

Kiedy warto (albo trzeba) założyć firmę?

SytuacjaDziałalność nierejestrowanaZarejestrowana działalność (CEIDG)
Przychód poniżej 10 813,50 zł/kwartał✅ WystarczyMożliwa, ale niekonieczna
Przychód powyżej limitu❌ Wymagana rejestracja✅
Chęć wystawiania faktur VAT❌✅
Regularna współpraca z firmami/sieciami serwisowymiOgraniczona✅
Prowadziłeś firmę w ostatnich 60 miesiącach❌ Nie kwalifikujesz się✅

Checklista: co sprawdzić przed rozpoczęciem dorabiania

Zanim zaczniesz przyjmować zlecenia:

  1. Sprawdź umowę o pracę – czy zawiera odrębną, pisemną umowę o zakazie konkurencji i jaki jest jej dokładny zakres.
  2. Oszacuj realny kwartalny przychód z dorabiania względem limitu 10 813,50 zł.
  3. Zdecyduj, czy planujesz stałą, szerszą współpracę z firmami, czy tylko drobne zlecenia prywatne – to wpłynie na wybór formy działania.
  4. Załóż uproszczoną ewidencję sprzedaży i zaznacz sobie w kalendarzu, kiedy kończy się dany kwartał – łatwo stracić kontrolę nad limitem bez bieżącego zapisywania wpłat.
  5. Wykup polisę OC dla mikro-usług, zanim przyjmiesz pierwsze zlecenie u klienta – zwłaszcza przy naprawach droższego sprzętu (AGD wbudowane, elektronika).
  6. Ustal jasno dla siebie granicę: żadnych napraw w godzinach pracy, żadnego korzystania ze służbowego auta, narzędzi czy bazy klientów pracodawcy.

Jeśli decydujesz się na rejestrację działalności:

  1. Wybierz formę opodatkowania (ryczałt, skala podatkowa) – warto to zrobić z księgową przed pierwszym wpisem do CEIDG.
  2. Rozważ ubezpieczenie OC zawodowe, jeśli planujesz naprawy sprzętu o wyższej wartości.
  3. Sprawdź, czy Twoja branża wymaga dodatkowych zezwoleń lub wpisów (rzadkie w serwisie AGD/RTV, ale warto zweryfikować dla konkretnego zakresu usług).

Stan prawny na wrzesień 2026 r. Źródła: Kodeks pracy (art. 26(1), art. 101(1)–101(4)); ustawa Prawo przedsiębiorców (art. 5 – działalność nierejestrowana); ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych; rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie minimalnego wynagrodzenia za pracę na 2026 r.